Eindversterkers in onze webshop
De eindversterker van een Hifi & High End audioinstallatie heeft slechts 1 taak. Een hele simpele taak, maar wel een heel belangrijke taak. De taak is het versterken van het zorgvuldig opgebouwde aangeleverde audiosignaal van de voorversterker. Dat signaal moet versterkt en gebufferd worden zodat de eindversterker de luidsprekers kan aansturen. De voorversterker levert maximaal een paar volt en slechts weinig stroom. De eindversterker kan vele tientallen volts en veel stroom leveren om de luidsprekers goed aan te sturen.
Watt's up?
De grote hamvraag was altijd : Hoeveel watt heeftie? Hoe meer watt, hoe beter, werd gedacht. De praktijk ligt toch echt wel wat anders. Je hebt zonder twijfel een aantal watt's nodig om je luidsprekers aan te sturen, maar hoeveel watt je nou precies nodig hebt om je luidsprekers optimaal aan te sturen heeft onder andere te maken met :
Het rendement van je luidsprekers
De complexiteit van de luidsprekers
De gedraaide muziek
De grootte van de luisterkamer
Hoe hard je draait
Enz.
Het rendement van luidsprekers wordt altijd gemeten in decibel per 2.83 volt op 1 meter afstand. Oftewel dB/2.83V/1m. Die 2.83V is eigenlijk de equivalent van 1 Watt aan een 8 ohms luidspreker.
Waarom volt in plaats van watt? Dat is omdat volt de hoeveelheid spanning aan duidt, die nodig is om de luidspreker te laten bewegen. Hoeveel watt dat dan is, dat hangt af van de weerstand van de aangesloten luidspreker, en die is bij elke luidspreker, en ook elke weergegeven frequentie weer anders, dus daar kun je niet mee meten.
Het rendement van de luidspreker wordt meestal vermeld bij de specificaties. Daar staat dan bijvoorbeeld : Rendement : 88dB. Of 85dB. Of 91dB. Hoe hoger het getal, hoe hoger het rendement. Voorzie je een luidspreker van 88dB van 1 watt vermogen, dan levert deze 88dB akoestische output, oftewel geluid, op 1 meter afstand. Een luidspreker van 91dB levert bij 1 watt, 91dB geluid. Meer geluid dus bij hetzelfde vermogen. De 91dB luidspreker is dus efficienter. Hoe efficienter de luidspreker is, hoe minder vermogen je versterker dus nodig heeft om een hoeveelheid geluid te produceren.
2. Decibel en vermogen
Voor elke 3dB extra geluid moet je het vermogen verdubbelen. In het begin gaat dat niet zo hard, maar op een gegeven moment telt het lekker aan. kijk maar.
We nemen als voorbeeld een luidspreker met een laag 86dB rendement.
Om 86dB geluid te krijgen, moeten we daar 1 watt insturen.
Om 89dB geluid te krijgen, moeten we daar 2 watt insturen. En zo gaat het door.
92dB geluid, 4 watt
95dB geluid, 8 watt
98dB geluid, 16 watt
101dB geluid, 32 watt
104dB geluid, 64 watt
107dB geluid, 128 watt
en nu gaat het snel......
110dB geluid, 256 watt
113db geluid, 512 watt
Enzovoort.
Nu draaien niet veel mensen 113 dB thuis, wellicht de jongens van Rammstein….
Nemen we nu een dynamische luidspreker met een bijzonder gunstig (hoog) met een rendement van 99dB, (meestal een hoornluidspreker) dan ziet het plaatje er heel anders uit.
99dB geluid, 1 watt
102dB geluid, 2 watt
105dB geluid, 4 watt
108dB geluid, 8 watt
111dB geluid, 16 watt
114dB geluid, 32 watt
117dB geluid, 64 watt
Zo zie je. Een luidspreker met een hoger rendement is veel gemakkelijker aan te sturen dan een luidspreker met een laag rendement.
Alleen met het rendement van de luidspreker zijn we er nog niet. Er is nog iets wat speelt, en dat is de weerstand van de luidspreker. Deze wordt gemeten in Ohm. Vaak zie je achterop je luidspreker staan 8 Ohm, of 4 Ohm. Maar zo eenvoudig ligt dat niet. De weerstand van een luidspreker veranderd als je muziek gaat draaien, en eigenlijk hangt het af van de toonhoogte. Zo kan het gebeuren dan een luidspreker een weerstand heeft van 60 Ohm bij 50Hz, 5 Ohm bij 800Hz, 35Ohm bij 4000Hz en 2 Ohm bij 18000Hz. Dat wordt vaak uitstekend weergegeven in de rode lijn van de grafiek.
Je ziet een weerstand van 7 ohm bij 20Hz, 27 ohm bij 50Hz, 3 ohm bij 150-225Hz, 14 ohm bij 3.500Hz en 4 ohm bij 20.000Hz.
Nu is het zo dat je een bepaalde hoeveelheid volt nodig hebt om de luidspreker bij alle frequenties even hard te laten klinken. En, omgerekend naar de hoeveelheid watts, zit dat zo.
De impedantie van de luidsprekers staat dus voor de weerstand van de luidspreker. Hoe hoger de weerstand van de luidsprekers, hoe makkelijker het wordt voor de aangesloten versterker om een bepaalde geluidssterkte te krijgen. Dat klinkt vreemd, maar toch is het zo. Je kunt het vergelijken met een waterpomp met een waterslang met een doorsnede van 1cm welke water spuit. De pomp staat voor de versterker en de waterslang voor de luidspreker. Er is dus een waterpomp en die levert een hoeveelheid druk. Stel, de waterslang spuit nu 4 meter ver. Die 4 meter staat voor de geluidssterkte van een luidspreker. Zouden we nu met een druk op een knop de waterslang 2 x zo dik kunnen maken, dus 2cm in doorsnee, wat gebeurt er dan met de waterstraal? Juist, die komt niet verder dan 2 meter. In luidsprekertermen, de geluidssterkte wordt 2 x zo zwak. Om de straal even ver te kunnen laten komen moet de pomp nu 2 keer zoveel water aanvoeren. Oftewel, de versterker moet 2 keer zoveel stroom leveren aan de luidspreker. Een hoge weerstand lijkt lastig, maar is juist gunstig om makkelijk watts te leveren aan de luidsprekers.
Idealiter verdubbelt een versterker dus het vermogen bij het halveren van de impedantie van de luidspreker. Als dat het geval is verandert er niets aan de luidsterkte bij een veranderende impedantie van de luidspreker.
Dus 2 x 100 watt aan 8 ohm, levert een bepaalde maximale geluidssterkte. Zakt de impedantie van de luidspreker bij een bepaalde frequentie naar 4 ohm, dan zal de versterker 2 x 200 watt moeten leveren voor dezelfde geluidssterkte. Zakt de impedantie naar 2 ohm, dan zal de versterker 2 x 400 watt moeten leveren voor dezelfde geluidssterkte. Enzovoort. Hoe lager de impedantie van de aangesloten luidspreker, hoe meer stroom de versterker zal moeten leveren.
Er zijn niet zo veel versterkers op de markt die het uitgangsvermogen verdubbelen tot aan 1 ohm, maar het goede nieuws is, dat is ook niet altijd nodig. Er zijn namelijk niet zo heel veel luidsprekers die een weerstand (Impedantie) hebben van 1 Ohm bij bepaalde frequenties. 1 Ohm is echt heel laag en gaat richting kortsluiting. Maar als je een luidspreker hebt met een minimale impedantie van bijvoorbeeld 2.5 Ohm bij 400Hz, dan is het dus ongunstig om een versterker te gebruiken die bij 2.5 Ohm geen of weinig vermogen levert. De meeste buizenversterkers kunnen dat dus niet. Sluit je dus op zo'n ongunstige luidspreker een buizenversterker aan, dan kan het zijn dat deze redelijk klinkt op sommige punten, en bij het weergeven van stemmen in het middengebied, volledig inzakt en gaat vervormen.
Kies dus de juiste versterker bij de luidsprekers die u heeft. Ohm-Audio BV kan u daarbij helpen en adviseren.
De goede eindversterker voor uw luidsprekers moet dus technisch geschikt zijn voor uw luidsprekers, maar dat is niet het enige. Ook moet het klankkarakter passen bij de luidspreker. Dat is iets persoonlijks, maar vaak kunnen we er wel iets over adviseren. Bij voorkeur hier op de zaak met een zorgvuldig gebrouwen kop koffie.
