Alles begint bij de bron

De CD speler en SACD speler zijn apparaten die optisch, via een laser, de digitale informatie vanaf een compact schijfje haalt. Vandaar de naam Compact Disk. De CD werd geïntroduceerd in 1982 door Philips en Sony, en was gelijk een groot succes. Eindelijk zuiver geluid, zonder gekras en getik van een plaat, en bovendien een zeer lage ruis. Dat was bij een elpee wel even anders. Tot op de dag van vandaag blijft de CD populair, en je kunt ze nieuw nog steeds kopen, en ook is er een enorme tweedehands markt voor. Een voordeel van een CD is dat deze het altijd doet, en niks te maken heeft met netwerkstoringen of bugs oid. Verder klinken ze erg goed. Sommigen menen zelfs beter dan streaming, en dat zou best eens het geval kunnen zijn. Nu hangt dat wel af van de kwaliteit van de CD speler en de streamer, om ze zomaar te vergelijken. Maar goed klinkt het en blijft het ook. Volgens sommigen kon het nog beter en zo werd de SACD schijf ontwikkeld. Niet veel later kwam ook nog de DVD Audio schijf, maart die was snel weer weg. Bijna niemand heeft ze nog. De SACD echter is gebleven, maar wel heel erg bescheiden. Technisch is er wel verschil tussen de CD en de SACD. De CD werkt met 44000 woorden van 16 bit, per seconde. De SACD werkt met 2.822.400 woorden van 1 bit, per seconde. Een heel ander systeem dus. De CD heeft een frequentiebereik tot 22.000 Hz en de SACD heeft een frequentiebereik tot 100.000 Hz. In de praktijk maakt dat niet veel uit, want de mens hoort maar tot 20.000Hz maximaal. De meeste Audiofielen zijn al wat ouder, en dan is 10.000 Hz al een hele prestatie. Gelukkig zit er niet heel veel muzikale informatie boven de 10.000 Hz. Het frequentiebereik is dus niet zo interessant. Wat wel interessant is, is dat de SACD schijf een hogere resolutie bevat. De SACD kan dus wat verfijnder klinken. Uiteraard hangt dit van de opname af, want een tape uit 1930 zal echt niet beter gaan klinken op een SACD schijfje. Maar goed, ze zijn er, en ze kunnen erg goed klinken, maar je hebt er dan ook een speciale SACD speler voor nodig, en die zijn er niet zo veel. Gelukkig vinden we de SACD opnames ook terug in sommige downloadstores als DSD files. Deze DSD files kun je op een computerdisk (SSD/HDD) opslaan en afspelen via een Streamer.

De techniek van CD en SACD

Een CD gebruikt dus, om een muzieksignaal van 2 Volt te reconstrueren, 44000 waarden van 16Bits elk. Deze bits bestaan dus uit 16 verschillende bits. Dit heet PCM. De grootste bit is 1 bit van 1 Volt en dan eentje van ½ Volt, 1 van ¼ Volt en zo door naar de kleinste bit welke 1/32768 Volt is. Het kleinste bitje is dus 32.758 keer kleiner dan de grootste bit, die van 1 Volt. De grootste bit is 1 Volt, en de kleinste bit is dus 0,0000305 Volt. Dit toont eveneens het zwakke punt van een LadderDac aan. Als de grootste bit, die van 1 Volt een afwijking heeft van 0,1%, dan is dat een afwijking van 0,0001 Volt en dat is al vele malen groter dan de kleinste bit. De originele golfvorm laat zich dus niet exact reproduceren met dit systeem (Ladder DAC) Daar heeft een DSD signaal geen last van, want die gebruikt maar 1 bit, een heel klein bitje, maar dan wel heel veel snel achter elkaar. Dit heet dus DSD. Je kunt dit vergelijken met een emmertje water van 2 liter, waarbij 2 liter staat voor het maximale voltage van 2 Volt, en 0,000305 liter staat voor het laagste voltage van 0,000305 volt. Een ladderdac vult de emmer met een beker van 1 liter, eentje van ½ liter enzovoort tot het laatste minibekertje waar 0,000305 liter in zit. Deze bekers worden tegelijkertijd in de emmer gegooid, en als alle bekers vol zijn, (alle bits dus op 1), dan heb je ongeveer 2 liter water in de emmer. Bij DSD heb je niet 16 verschillende bekers, maar slechts eentje, een vingerhoedje van bv 0,0001 liter. Deze gooi je bliksemsnel, achter elkaar in de emmer, 20.000 keer per seconde, en je hebt exact 2 liter. Bij DSD heb je dus geen afwijkingen, want je gebruikt maar 1 bitje, en die is elke keer gelijk. Is DSD dan als formaat altijd beter? Technisch wel, gehoormatig laten we het graag aan de luisteraar over. Wij van team Ohm-Audio BV hebben geweldige CD’s gehoord, en slechte SACD’s, en ook andersom. Gewoon vergeten, de techniek, maar lekker luisteren.

PCM en DSD

De CD heeft een PCM signaal, welke kan variëren van 16Bit/44KHz tot maximaal 32Bit/192KHZ. De SACD gebruikt een DSD signaal die varieert van DSD64 (64 x de 16Bit/44KHz CD Resolutie) tot DSD512 (512 x de 16Bit/44KHz CD Resolutie)

DOP

Sommige (SA)CD Loopwerken en ook Streamers met een SPDIF aansluiting ondersteunen DOP. Dat betekent DSD Over PCM. Als uw DA Converter dit ook ondersteunt dan kunt u SACD plaatjes draaien of DSD bestanden afspelen over uw DA Converter zonder een USB kabel te gebruiken. Het DSD signaal gaat dan gewoon door de SPDIF kabel naar uw DA Converter. Handig.